Tue. Nov 12th, 2019

Wordfest South Africa

Wordfest is South Africa’s premier multilingual festival of languages and literatures with a developmental emphasis.

Marjorie Courtenay-Latimer se reis na ontdekking

3 min read
Mike Bruton

Mike Bruton

Marjorie Eileen Doris Courtenay-Latimer mag dalk wêreldwyd bekend wees vir haar ontdekking van die blou vinne van die Coelacanth oervis wat op daardie tyd vermoedelik uitgesterf het, maar die storie agter hoe sy aan so iets gekom het – en wat sy daarna sou doen – is ‘n storie wat die moeite werd is om in diepte en warmte te vertel in die bewaring en begrip van wat Suid-Afrika se omgewing bied.

Wel, danksy die pogings van skrywer Mike Bruton, is die lewe van Courtenay-Latimer opgeneem in sy boek, Kurator en Kruisvaarder,. Op Maandag 1 Julie 2019 het Bruton die wonderlike verhale van die pragtige vrou gedeel met die 2019 Woordfees gehoor, wat almal in ontsag gelaat vir iemand wat Suid-Afrikaners as een van die mees indrukwende vrouens behoort te sien. 

Waar om te begin? Aan die begin, natuurlik.

Gebore in 1907 in ‘n nomadiese familie van natuurlike ontdekkingsreisigers in Oos-Londen, is dit eers drie weke later toe hulle hul sakke gepak en na Kaapstad verskuif het. Dit was hier waar Courtenay-Latimer se obsessie vir die natuur wêreld gevestig sou raak as gevolg van haar ouers se liefde vir avontuur en natuur: familie uitstappies het die Kaap se bergreekse ingesluit en die kuslyn verken.

Haar pa het later ‘n stasiemeester vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë geword en is na een van die mees afgeleë gebiede van die Oos-Kaap verplaas. Waar ook al die familie gevestig was, het elke lid (die ouers en agt meisies) deelgeneem aan die plaaslike fauna, flora en kulture van diegene wat lankal die land hul tuiste genoem het. Hulle het enigiets en alles aangepak wat hulle trekgees sou oorleef, eerder as om ‘n leeftyd op ‘n rak te bly.

Trouens, dit is hierdie snuisterye, die gesin se persoonlike versameling, wat later die eerste items sou wees wat aan die publiek uitgestal sou word na die amptelike opening van die Oos-Londen-museum nadat sy die oorspronklike uitstalling as substandaard beskou het.

Vanweë die afgeleë aard van haar pa se plasings en swak opvoedingsopsies was Courtenay-Latimer nooit formeel onderrig nie, maar haar kennis van Suid-Afrikaanse natuur-kennis was so indrukwekkend dat dit haar die geleentheid gegee het om as die Oos-Londen-museum se kurator aangestel te word.

Courtenay-Latimer was ‘n instinktiewe versamelaar wat verstaan het wat mense sou lok na ‘n museum. Dit was ‘n buitengewone netwerk van goed ingeligte amateurwetenskaplikes wat haar gehelp het om haar museumbydraes te laat groei en haar wetenskaplike kennis te bevorder.

‘n Voorwerp sou dikwels na die museum gebring word, en Courtenay-Latimer en mede-wetenskaplikes sou maande neem om die waarde van die voorwerp volledig te evalueer en te oorweeg waar in die versameling – of die woord – dit sou pas. As Stigterslid van die Suid-Afrikaanse Museumvereniging het sy baie gedoen om die museumberoep en opleiding van mense in Suid-Afrika te ontwikkel.

Behalwe die ontdekking van die Coelacanth, die gebeurtenis wat haar internasionaal bekend gemaak het, het Courtenay-Latimer die mees omvattende vis uitstalling in die wêreld gebou, ‘n taksidermiese voorbeeld van Huberta die seekoei na Oos-Londen gebring, ‘n lewende blomskerm geskep, die eier van ‘n egte 140-jarige Dodo op skou gesit en het selfs die geleentheid gehad om Amelia Earhart persoonlik te ontmoet.

Soos Bruton gesê het, is die beste manier om geskiedenis te skryf, deur die persoonlike geskiedenis van die mense wat in daardie tyd geleef het – en sy boek vertel die broodnodige verhaal van een van Suid-Afrika se grootste natuurkundiges, een wat ons hoër moet ag as iemand wat bloottoevalligheid ‘n baie ou vis ontdek het.

‘n Eenvrou-kruisvaarder, Courtenay-Latimer, was intiem met, en snoorverlief op die natuur, wat duidelik gemaak is in Bruton se boek wat aanlyn beskikbaar is deur Footprint Press.

Hierdie artikel is geskryf in Afrikaans. Kliek op jou voorgevoerde taal om dit in Engels en isiXhosa te lees.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *