Tue. Nov 12th, 2019

Wordfest South Africa

Wordfest is South Africa’s premier multilingual festival of languages and literatures with a developmental emphasis.

Die klippe praat oor opleidingskollege

4 min read
Tc

Grahamstown Teachers' Training College

Die Faithful to the Vision bekendstelling deur skyrwer, Eric Kelly trap diep spore in die harte van oud-studente van die Grahamstown Teachers’ Training College (TC). 

“Ek het in my beperkte ervaring op mense afgekom wat geen idee het dat TC ‘n opleidingskollege was nie. Baie mense het nie geweet dit bestaan nie en daarom het ek besluit om die boek te skryf,” sê Kelly.

Kelly was op Rhodes vanaf 1956 tot 1960 toe TC nog bestaan het. “TC was destyds ‘n aktiewe instelling wat elke jaar goeie onderwysers geproduseer het,” sê hy. “Ons het ‘n paar van hulle hier vandag,” sê hy met eer en verwelkoming. 

“In 1975 het ek ‘n publikasie ontvang wat die sluiting van TC aangekondig het. In November 1975 het ek en vrou Jean Grahamstad toe getrek. TC was tot niet,” verduidelik hy.

“Die St Peters deel van Rhodes-kampus was en is baie bewonder, maar die voorkoms van die fyn geboue op die terrein was nie bekend nie. Ek was hartseer met die gedagte dat die kennis van hierdie gesogte-kollege vergete sou gaan en ek kon dit nie aanvaar nie. Ek was vasbeslote om iets daaroor te doen. Hierdie geskiedenis bewys die navorsing wat ek oor ‘n tydperk van 4 jaar gedoen het,” verduidelik Kelly. Hierdie boek, getrou aan die visie, is ‘n geskiedenis van daardie 81 jaar wat TC bestaan het.

Die navorsing wat hy gedoen het, was in werklikheid eintlik vir ‘n doktoraat hy het toe sy proefskrif in ‘n boek verander. “Niemand wil ‘n proefskrif lees nie, maar dit is beskikbaar in die Rhodes biblioteek,” sê Kelly. Toe die kollege in 1975 toegemaak het, is al die kollege-argiewe oorgedra na die Rhodes biblioteek. “Die woorde op die dokumente bladsye het vir my lewendig geword en ons het vriende geword.” sê hy. Dit is sy hoop dat almal wat hierdie boek lees, nét so gefassinerend sal wees met die geskiedenis. Die bedoeling was dat die boek iets vir die algemene leser moet wees en Kelly se hoop is dat hy dit kon dit aanbied.

Kelly verduidelik dat Beethoven-huis in 1927 gebou is, wat die musiekskool van TC was en is vandag die musiekafdeling van Rhodes Universiteit is. TC was die eerste kollege om musiek-klas en sang klasse bekend te stel. Musiek het daagliks op die opleidings-skool rooster verskyn. Die leerplanne is konsekwente gevolg en rapporte bevestig dat ‘n hoë standaard van werk behaal is.

In 1909 is die Mother Cecil gedenksaal  opgerig. “Die gedenksaal is ‘n waardevolle skat, dit is regtig. Dit is gelykwaardig enige Oxford University College. Soos u weet, was dit die eetsaal van die kollege. Hulle kon ook 700 mense daar huisves. Hulle het probleme gehad om konserte daar te hou, want soos jy dalk weet, is daar geen verhoog  nie. So daar was dus hoofsaaklik musikale optredes in die saal.” In sy boek, Faithful to the vision is daar gedetailleerde en interessante beskrywings en stories van die geboue wat nou deel vorm van Rhodes kampus wat vertel hoe dit tot bestaan gekom het. 

TC was ‘n onafhanklike kollege, gestig en besit deur ‘n Anglikaanse onafhanklike gemeenskap van vrouens. Daar was ook bystand verleen deur die Kaapse onderwysdepartement. TC was jaarliks onderhewig aan inspeksie deur die regering. Die kollege is geheel en al deur die vrouens bestuur en het vir 81 jaar bestaan. Dit was ongewoon om ‘n kollege te wees wat deur die Angliese gods-dienstige gemeenskap bestuur word. Moeder Cecil was vasbeslote om enige jong vrou wat aan die toegangsvereistes  voldoen het, te verwelkom. Sy het probeer om jong vrouens van Engelse of Afrikaanse agtergronde te laat meng. Selfs die Joodse meisies sowel as die Romeinse Katolieke meisies was welkom. Dit kollege was duidelik vêr voor sy tyd.

Onder die unieke eienskappe van TC was die bestaan van sy kapél. Die kapél van St Mary kon tussen vier tot fyf honderd aanbidders huisves. Baie van die fondse vir sy oprigting is deur ou meisies ingesamel. “Die ou meisies het besluit om nie fondse in te samel deur middel van bak-verkope of basaars nie. Die geld moes slegs deur gebed voorsien word. Dit was ‘n huis van gebed en die geld daarvoor moes ook vanaf gebed kom,” verduideik Kelly met ‘n passie. “TC was inderdaad uniek. Geen ander kollege in Suid-Afrika het ‘n kapél gehad soos die kapél van St Mary en al die engele wat in die middelpunt van sy lewe beset het nie. En geen ander kollege het ‘n stigter van so ‘n nederige en ‘n rustige karakter as moeder Cecil gehad nie.”

Kelly sê: “Die opleidingskollege  en Rhodes-universiteit se geboue bestaan gelukkig nie net uit fyn argitektuur van die van die St Peters-kampus waar moeder Cecil so hard gewerk het nie, maar ook in die natuurlike skoonheid van die omgewing.”

Kelly het verduidelik dat daar vanaf die 1920’s ‘n debat was oor laerskool opleiding in die opleidingskollege en of daar beter resultate bereik is op universiteit. Die publikasie van die nasionale onderwyswetgewing nr. 73 van 1969 het uiteindelik alle onderwysersopleiding wat primêre, sekondêre en tersiêre opleiding insluit in die outoriteit van die universiteitsfakulteite van onderwys geplaas. Die Grahamstadse onderwysersopleidingskollege is in 1894 amptelik erken vir die opleiding van jong wit vrouens. 

Dit is duidelik dat Kelly trots is op sy werk en ‘n passie vir geskiedenis het. Hy sê met ‘n groot glimlag dat baie mense al vir hom gesê dat hulle die boek begin lees het en dit net nie kon neersit nie. Dit is sy hoop en begeerte vir jou. 

Hierdie artikel is geskryf in Afrikaans. Kliek op jou voorgevoerde taal om dit in seSotho en Engels te lees.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *